مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مدیریت فردا 2228-6047 24 83 2026 4 30 The foundations of Quranic accountability, a model for evaluating the performance of higher education systems in line with quality assurance: qualitative research مبانی پاسخگویی قرآنی مدلی برای ارزیابی عملکرد سیستم های آموزش عالی در راستای تضمین کیفیت: پژوهش کیفی 105 130 fa مهدی امیری جعفر ترک زاده محمدجواد سلمانپور دانشگاه شیراز 2025 3 2 <p>Objective: This research aims to explain the basics of Quranic accountability as a goal and model for evaluating the performance of higher education systems as a social system and guaranteeing the quality of these systems through consideration of theoretical foundations and related Quranic verses. done. Methodology: In this research, using the cyclical process of qualitative analysis and validating the opinion of academic experts through a semi-structured qualitative interview with a targeted approach of the standard type with 20 university faculty members who are experts and experienced in the field of higher education. and at the same time they were informed about the religious and Quranic foundations. Conclusion: In this research, the basics of accountability in three cognitive (perceptual, mental), emotional (insight and attitude) and behavioral (practical) areas have been mentioned separately, and it means that some of these basics are related to the area of inner thoughts and mentalities. Part of it is related to attitudes, norms and beliefs, and some of it is related to the field of action and behavior of accountability agents in the administrative system, and these three areas, while being independent and in a way, are the bases of accountability, but each of them is an infrastructure and a foundation for It is the next level, and at the same time, all three areas are closely related. In the Islamic view, due to the emphasis of various verses, the issue of accountability and responsibilities related to it has a special place and includes different temporal, spatial and thematic realms as well as the worldly and the hereafter. Universities and institutions of higher education, as one of the social systems of the society, are not exempted from this rule and must respond to the expectations and expectations of the social and cultural environment in which they are placed, considering that the philosophy and value system of the society It is derived from religious teachings, these systems must be responsive to these requirements. Originality:</p> <p>هدف: این پژوهش با هدف تبیین مبانی پاسخگویی قرآنی به عنوان یک چارچوب و مدل برای ارزیابی عملکرد سیستم¬های آموزش عالی به عنوان یک سیستم اجتماعی و در راستای تضمین کیفیت این سیستم¬ها از طریق غور و بررسی در مبانی نظری و آیات قرآنی مرتبط انجام شده است. ضرورت: پاسخگویی یکی از ارکان اصلی مدیریت در جوامع امروزی است که می¬تواند تصویری از عدالت اجتماعی، برابری، اعتماد و انصاف ارائه دهد و در نگاه اسلامی با عنایت به تأکیدات موکد آیات مختلف، موضوع پاسخگویی و مسئولیت های مرتبط با آن جایگاه ویژه ای دارد و قلمروهای مختلف زمانی، مکانی و موضوعی و همچنین دنیوی و اخروی را در بر می¬گیرد. روش شناسی: در این پژوهش با بهره¬گیری از فرایند چرخه¬ای تحلیل کیفی و اعتباریابی نظر متخصصان دانشگاهی از طریق مصاحبه کیفی نیمه ساختارمند با رویکرد هدفمند از نوع معیار با 20 نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاهی که متخصص و مجرب در حوزه آموزش عالی بوده و همزمان در خصوص مبانی دینی و قرآنی مطلع بودند انجام شده است. یافته&zwnj;ها: در این پژوهش با بهره¬گیری از مطالعه آیات و تدبُر بر روی آنها با بهره¬گیری از فهرست تفاسیر موضوعی نور و نمونه، 59 مفهوم فراگیر احصاء و سپس این مفاهیم در ذیل 20 مفهوم محوری دسته بندی و در نهایت 9 مفهوم سازماندهی شده مشتمل بر حق گرایی، باطل گریزی، اطاعت الهی، عدم تکبر، ایمان، عمل صالح، تقوا، موازین الهی و وعده الهی به عنوان مبانی پاسخگویی در سه حوزه شناختی، عاطفی و رفتاری به منظور یک چارچوب جهت ارزیابی عملکرد و تحقق تضمین کیفیت به منظور کاربست در سیستم¬های آموزش عالی کشور پیشنهاد شده است. نتیجه&zwnj;گیری: در این پژوهش، مبانی پاسخگویی در سه حوزه شناختی(ادراکی، ذهنی)، عاطفی(بینشی و نگرشی) و رفتاری(عملی) به تفکیک ذکر گردیده است و به این معناست که برخی از این مبانی مربوط به حوزه تفکرات و ذهنیات درونی، بخشی مربوط به نگرش¬ها، هنجارها و عقاید و برخی مربوط به حوزه عمل و رفتار عاملان پاسخگویی در نظام اداری است و این سه حوزه در عین اینکه مستقل بوده و خود به نوعی مبانی پاسخگویی هستند ولی هر یک زیربنا و شالوده¬ای برای سطح بعد است و در عین حال هر سه حوزه با هم ارتباط معنایی و تنگاتنگی دارند. در نگاه اسلامی با عنایت به تأکیدات موکد آیات مختلف، موضوع پاسخگویی و مسئولیت های مرتبط با آن جایگاه ویژه ای دارد و قلمروهای مختلف زمانی، مکانی و موضوعی و همچنین دنیوی و اخروی را در بر می¬گیرد. دانشگاه¬ها و موسسات آموزش عالی نیز به عنوان یکی از سیستم¬های اجتماعی جامعه از این قاعده مستثنی نیستند و باید پاسخگوی انتظارات و توقعات محیط اجتماعی و فرهنگی که در آن قرار گرفته¬اند باشند که با توجه به اینکه فلسفه و نظام ارزشی جامعه برگرفته شده از تعالیم دینی است باید این سیستم¬ها پاسخگوی این اقتضائات باشند.</p>

http://modiriyatfarda.ir/en/Article/Download/55365