واکاوی مدل سرمایه فکری در بانک¬های دولتی جمهوری اسلامی ایران
محورهای موضوعی : مدیریت دانشبهزاد زارعیان مرادآبادی 1 , علیرضا اسلامبولچی 2 * , کامبیز حمیدی 3 , تحفه قبادي لموكي 4
1 - گروه مدیریت دولتی دانشگاه ازاد اسلامی واحد همدان ، همدان، ایران
2 - گروه مدیریت دولتی دانشگاه ازاد اسلامی واحد همدان ، همدان، ایران
3 - گروه مدیریت دولتی دانشگاه ازاد اسلامی واحد همدان ، همدان، ایران
4 - گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد گنبد كاووس، ایران
کلید واژه: سرمایه فکری, سرمایه انسانی, سرمایه ساختاری, سرمایه مشتری, سرمایه نوآوری.,
چکیده مقاله :
هدف اصلی اين پژوهش واکاوی مدل سرمایه فکری در بانک های دولتی جمهوری اسلامی ایران است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت داده ها، پژوهش کمی می باشد. جامعه آماری اين پژوهش کلیه مدیران بانک های دولتی جمهوری اسلامی ایران به تعداد 1100 نفر بودند. نمونه آماری 285 نفر از روش نمونه گیری تصادفی طبقاتی با توجه به جدول مورگان انتخاب شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه محقق ساخته بود. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش آمار توصيفي و مدلسازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارهای SPSS22 و Smart PLS2 تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. روایی، پایایی و کیفیت مدل پژوهش مورد تأیید قرار گرفت. بر اساس بررسی چندین مدل اندازه گیری سرمایه فکری ارائه شده توسط محققان قبلی، سرمایه فکری به سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه نوآوری و سرمایه مشتری طبقه بندی می شود. در این پژوهش یک سیستم شاخص کیفی برای چهار عنصر سرمایه فکری فوق با تجزیه و تحلیل محتوای آن ها طراحی شده است. از طریق مطالعه تجربی در بانک های دولتی، مشخص شد که رابطه معناداری بین امتیازات عناصر چهارگانه و عملکرد تجاری آن وجود دارد که اعتبار و منطقی بودن مدل اندازهگیری سرمایه فکری و سیستم شاخص ها را اثبات میکند. در این بین، مطالعه تجربی بیشتر ثابت می کند که رابطه قابل توجهی بین چهار عنصر سرمایه فکری وجود دارد. بنابراین بانک ها باید سرمایه فکری خود را از منظر یکپارچه مدیریت و بهبود بخشند.
The main purpose of this study is to investigate the intellectual capital model in state-owned banks of the Islamic Republic of Iran. The present study is a quantitative research in terms of applied purpose and in terms of the nature of the data. The statistical population of this study was all managers of state-owned banks in the Islamic Republic of Iran, numbering 1100 people. The statistical sample of 285 people was selected by stratified random sampling method according to Morgan table. The research tool included a researcher-made questionnaire. The collected data were analyzed using descriptive statistics and structural equation modeling using SPSS22 and Smart PLS2 software. The validity, reliability and quality of the research model were confirmed. Based on several models of measuring intellectual capital presented by previous researchers, intellectual capital is classified into human capital, structural capital, innovation capital and customer capital. In this research, a qualitative index system has been designed for the above four elements of intellectual capital by analyzing their content. Through empirical study in state-owned banks, it was found that there is a significant relationship between the scores of the four elements and its business performance, which proves the validity and rationality of the intellectual capital measurement model and the system of indicators. In the meantime, further empirical study proves that there is a significant relationship between the four elements of intellectual capital. Therefore, banks must manage and improve their intellectual capital from an integrated perspective.
بدیعی، حسین؛ علی¬اکبر، محمدامین؛ حسین¬زاده، آوات. (1400). تاثیر ارزش دارایی¬های نامشهود بر سودآوری، بهره-وری، ساختار سرمایه، سیاست تقسیم سود و ارزش بازار در شرکت¬های بورسی و فرابورسی، فصلنامه چشم-انداز حسابداری و مدیریت، 4(49)، 81-66.
خانی¬برنجانی، سجاد؛ علیزاده، حسین؛ نوری، احمد. (1392). مدلسازي معادلات ساختاري اجزاي سرمايه فكري و مديريت دانش در صنايع دفاعي كشور، فصلنامه مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 1(3)، 127-97.
خلیل¬نژاد، شهرام؛ یوسفی طبس، حلیمه؛ گل¬محمدی، عماد؛ محمدی، نشاط. (1398). تأثیر سرمایه فکری بر گرایش¬های کارآفرینانه و نوآورانه: با تاکید بر نقش میانجی قابلیت¬های پویا، فصلنامه سیاست¬نامه علم و فناوری، 9(3)، 15-5.
دلیریان، اکبر؛ مشکی، مهدی؛ محمدی نوده، فاضل؛ خردیار، سینا. (1398). پایان به روش کنونی گزارشگری دارایی¬های نامشهود: نیاز به آغاز رویکردی جدید. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 8(32) 273-259.
رحیمی، موسی؛ محمدشفیعی، مجید؛ انصاری طادی، آذرنوش؛ بت¬شکن، محمود. (1399). ارائه مدلی جهت رتبه¬بندی دارایی¬های نامشهود و ارزش¬گذاری برند شرکت¬های پذیرفته¬شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 95، 18-1.
زاهدی، شمس¬السادات؛ رضایی¬منش، بهروز؛ اسلامبولچی، علیرضا. (1392). طراحی الگوی اندازه¬گیری سرمایه فکری در سازمان¬های فرهنگی دولتی ایران، فصلنامه مدیریت سازمان¬های دولتی، 1(3)، 64-43.
سلیمانی امیری، غلامرضا؛ زارع¬آهن پنجه، زهرا؛ دانشیار، فاطمه. (1400). بررسی تاثیر شاخص¬های سرمایه فکری و عدم تقارن اطلاعاتی بر بازده پرتفوی سهام: رشدی یا ارزشی، فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 10(38)، 181-167.
صوفی، هاشم¬علی؛ نصرت، سجاد. (1396). بررسی تأثیر سرمایه فکری بر آسیب¬پذیری مالی شرکت¬ها با رویکرد مدلیابی معادلات ساختاری، ماهنامه علمی تخصصی شباک، 3(11)، 135-117.
عارف¬منش، زهره؛ رحمانی، علی. (1394). ارائه مدلی جهت ارزش¬گذاری دارایی¬های نامشهود در شرکت¬های پذیرفته-شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، 8(26)، 112-81.
فرازمند، حسن؛ منصوری، سیدامین؛ خدایار، ثریا. (1398). بررسی اثر سرمایه فکری بر بیشینه¬سازی عملکرد مالی بنگاه¬های وابسته نفتی در بورس اوراق بهادار تهران، فصنامه اقتصاد مقداری، 16(1). 98-79.
مشایخی، بیتا؛ بیرامی، هانیه. (1397). ارایه مدل اندازهگیری داراییهای نامشهود در ایران. پژوهش¬های حسابداری مالی، 10(3)، 68-45.
مشایخی، بیتا؛ بیرامی، هانیه؛ بیرامی، هانی. (1393). تعیین ارزش دارایی¬های نامشهود با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی، پژوهش¬های تجربی حسابداری، 4(14)، 238-223.
مقدم، عبدالکریم. (1396). روش¬های ارزیابی دارایی¬های نامشهود سرمایه فکری، سومین کنفرانس بین¬المللی تکنیک¬های مدیریت و حسابداری، تهران.
میرزایی، حبیب؛ سپهوند، رضا؛ نظرپوری، امیرهوشنگ؛ اسماعیلی، محمودرضا. (1396). شناسایی و اولویت¬بندی مؤلفه¬های دارایی¬های نامشهود سازمانی، فصلنامه پژوهش¬های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، 9(1)، 124-101.
میرزایی، حبیب؛ سپهوند، رضا؛ نظرپوری، امیرهوشنگ؛ اسماعیلی، محمودرضا. (1396). طراحی مدل داراییهای نامشهود سازمانی با استفاده از رویکرد مدلسازی ساختاری ـ تفسیری. چشم¬انداز مدیریت دولتی، (31)، 125-97.
نیکبخت، محمدرضا؛ دیانتی دیلمی، زهرا؛ مومنی، منصور؛ احمدی، حسین. (1400). ارائه الگوی ارزیابی چندشاخصه سرمایه فکری. پژوهش¬های حسابداری مالی و حسابرسی، 13(49)، 30-1.
نیکبخت، محمدرضا؛ پورقربان، علیرضا. (1400). ارائه مدل چسبندگی هزینه¬ها بر اساس سرمایه فکری، فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 9(33)، 141-156.
هراتی، محسن؛ پیمانی¬زاد، حسین؛ طالب¬پور، مهدی؛ کشتی¬دار، محمد، (1398)، طراحی مدل ارزش¬گذاری اقتصادی دارایی¬های نامشهود باشگاه¬های لیگ برتر هندبال ایران، مدیریت ورزشی، 12(2)، 443-423.
Ali, B. J., & Anwar, G. (2021). Intellectual capital: A modern model to measure the value creation in a business. International journal of Engineering, Business and Management, 5(2), 31–43.
Andonova, V., & Pava-Ruíz, G. (2016). The role of industry factors and intangible assets in Colombia. Journal of Business Research, 69(10), 4377-4384.
Aulia, H., Fanani, Z., Prasetyo, K., & Mardijuwono, W. (2015). The impact of intangible asset on firm’s competitive advantage and market value: Empirical Examination from Emerging Market. www.ssrn.com.
Bakhsha A, Afrazeh A, Esfahanipour A. (2018). Identifying the Variables of Intellectual Capital and Its Dimensions with the Approach of Structural Equations in the Educational Technology of Iran. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education. Jan 1;14(5):1663-82.
Barker, R., Lennard, A., Penman, S., Teixeira, A. (2021): Accounting for intangible assets: suggested solutions, Accounting and Business Research, DOI: 10.1080/00014788.2021.1938963.
Bontis N, Fitz-Enz J. (2002). Intellectual capital ROI: a causal map of human capital antecedents and consequents. Journal of Intellectual capital. 2002 Sep 1; 3(3):223-47.
Brooking A. IC. (1996). Core Asset for the Third Millennium Enterprise. Journal of Intellectual Capital.
Castilla-Polo, F., & Gallardo-Vázquez, D. (2016). The main topics of research on disclosures of intangible assets: a critical review. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 29(2), 323-356.
Castilla-Polo, F., & Ruiz-Rodríguez, C. (2017). Content analysis within intangible assets disclosure: a structured literature review, Journal of Intellectual Capital, doi: 10.1108/JIC-11-2016-0123.
Chen J, Zhu Z, Yuan Xie H. (2004). Measuring intellectual capital: a new model and empirical study. Journal of Intellectual capital. 2004 Mar 1;5(1):195-212.
De-Castro, M., Delgado-Verde, G., López-Sáez, M., & Navas-López, J. E. (2011). Towards an intellectual capital-based view of the firm: origins and nature, Journal of business ethics, 98(4), 649-662.
Dimitropoulos PE, Koumanakos E. (2015). Intellectual capital and profitability in European football clubs. International Journal of Accounting, Auditing and Performance Evaluation. 11(2):202-20.
Madhani, Pankaj M., A. (2018). Study on the Corporate Governance and Disclosure Practices of Tangible Assets and Intangible Assets-Dominated Firms and Their Relationship. The IUP Journal of Corporate Governance, 14(2), 7-29.
Martínez Torres, M. D. R. (2014). Identification of intangible assets in knowledge based organizations using concept mapping techniques. R&D Management, 44(1), 42-52.
Roos G, Roos J. Measuring your company's intellectual performance. Long range planning. 1997 Jun 1; 30(3):413-26.
Russell, M. (2016). Capitalization of intangible assets and firm performance. The University of Queensland, 1-67.
Sánchez, M., Paloma; Elena, Susana. (2006). Intellectual capital in universities Improving transparency and internal management, Journal of Intellectual Capital, 7(3). 529–548.
Sandra Alves and Júlio Martins. (2017). The Impact of Intangible Assets on Financial and Governance Policies: A Simultaneous Equation Analysis. Journal of Applied Finance & Banking, 4(1), 61-89.
Santos, R. H., Dorrego, P. F., & Jardon, C. F. (2010). The influence of human capital on the innovativeness of firms, International Business & Economics Research Journal (IBER), 9(9).101-921.
Van Criekingen, K., Bloch, C., & Eklund, C. (2021). Measuring intangible assets. A review of the state of the art. Journal of Economic Surveys.
Zhang XP, Shang RH, Zhang XY. (2013). Managing Intangible Assets of Sports Celebrities in China. InProceedings of 20th International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management 2013 (845-855). Springer, Berlin, Heidelberg.
Zittei, M. V. M., et al. (2018). Analysis of the relation between Intangible Assets and levels of Corporate Governance of listed companies in BM & FBOVESPA. Revista Científica Hermes (14): 91-117.